«Калмыкия» РИА давсн долан хонгин эргцд таңһчд учрсн чинртә зәңг барлҗана:


Малын хот белдлһнә кергиг делгрүлх кергтә

Одахн, туула сарин 29-д, таңһчин Толһач Бату Хасиков Хальмгин АПК делгрүллһнә төрмүдәр болсн селвлцәнд орлцв. Керг-үүлдвриг Әрәсән Федерацин селәнә эдл-ахун министрин негдгч дарук Джамбулат Хатуов һардҗ давулв. Энүнә тускар таңһчин Толһачин барин цергллт зәңглҗәнә.

«Малын хот белдлһнә кергиг чик кевәр, тоолвртаһар бүрдәҗ делгрүлх кергтә, эс тиигхлә мал өсклһнә халх иргч уга болхмн. Эн кергиг хооран саалго болн хамцу кевәр күцәх кергтә. Государств, таңһчин һардвр болн селәнә эдл-ахун халхин элчнр эн керг-төрин хамдан хаһлх зөвтә», - гиҗ таңһчин Толһач келв.

Малын хот белдлһнә керг-төриг хаһллһн энтн Хальмгин АПК-н чинртә күсл болҗана. Малас авсн эдл-ууш таңһчин селәнә эдл-ахун производствин 76 процентинь тогтаҗана. 2020 җилд Хальмгт тогтсн хур-чиг уга, һаң халун бәәдл селәнә эдл-ахун халхд мууһан хальдав. «Ахр цагин кемд мадн фермермүдиг дөңнх арһ олвидн. Дөң күргсн төләднь Әрәсән Федерацин правительствд болн РФ-н селәнә эдл-ахун министерствд онц ханлтан өргхәр седҗәнәв. Һаң халун бәәдләс көлтә һарутсн эдл-ахуст федеральн бюджетәс 562 сай һар арслң болн таңһчин бюджетәс 50,4 сай арслң йилһҗ өгсн болдг. Ода болхла хур-чиг уга, һаң халун болсн бәәдлин уршгиг баһрулхин төләд эв-арһ ухалҗ һарһлһна туст көдлмш цааранднь күцәгдҗәнә. Мана һазрт һаң халун болдгнь энтн йирин йовдл. Тегәд чигн фермермүд болн малын тооһинь то-дигд авдг улс дааврта болх зөвтә, һазрин идгин бәәдлиг учртан авх кергтә», - гиҗ Бату Хасиков зәңглв.

Тер мет сүүрин йовудт малчнрт льготн таалд кредит өглһнә, һазриг ясрулҗ, эд-бод келһнә, мал үвлзллһнә, тәрәнә һазрин болн фермермүд ямаран һазр олзллһна туск төрмүдт оньган тусхав. Хальмгт селәнә эдл-ахун халхиг делгрүлҗ болхиг Джамбулат Хатуов темдглв. Шин технологийс, эдл-уушиг һазадын орн-нутгудт һарһҗ хулдлһн, номин халхла нөкцҗ үүлдлһн, малын тооһинь то-дигд авлһн. Идгтә һазриг эд-бод кеҗ, олн җилд урһдг өвс тәрҗ болхмн, эс олзлгддг һазриг эдлврт орулҗ болхмн. Җил болһн 1500 гектар аһцу һазриг эд-бод кеҗ ясрулх кергтә, урднь үүлдҗәсн услврин участкс шинәс сергәх кергтә гиҗ селвлцәнд орлцачнр темдглв. РФ-н селәнә эдл-ахун министерствин һоллгч департаментин һардачнр, «Россельхозбанкин» болн номтнрин негдлтсин элчнр орсн көдлмшч ода таңһчур ирсн бәәнә. Дарунь көдлмшч баг таңһчин аграрн халхин туст шинҗллтин ашлвр һарһх. Тогтсн бәәдлин шинҗллтин ашар

РФ-н селәнә эдл-ахун министерств цаглань таңһчд дөң күргҗ чадхмн. Селәнә эдл-ахун халхиг дөңнлһнә эв–арһсин тускар таңһчин Толһач дәкн нег тодлулв. Эннь льготн кредитмүд, демин мөңгн, даатхлһна систем. «Таңһчин арһта болн күцәмҗтә фермермүд чигн дөңнлһнә иим эв-арһсин тускар тодрхаһар медхш, олзлхш чигн. Энүг чиклхин төләд арһлачнрин төлә сурһулин семинармуд эклҗ давулхмн», - гиҗ Хальмгин Толһач келв. Кемр мана дамшлт болн шин эв-арһс олзлхла, тоолвртаһар бизнес-зура тогтахла, цугинь ухатаһар кеҗ күцәхлә, тиигхлә ашнь чигн сән болхмн гиҗ эн немв.


«Ютэйр» авиакомпань Элст тал шин рейсмүд секҗәнә

«Ютэйр» («Utair») авиакомпань Элст тал шин рейсмүд секҗнә. Өөрхн иргчд энүнә самолетмуд Ростов-на-Дону, Минеральные Воды, Сочи балһсдас таңһчин хотл балһсн тал нисҗ, әмт зөөх гиҗ компаня барин цергллт зәңглҗнә. Оданасавн эн рейсмүдт билетмүд экләд хулдҗана.

Кезә нисҗ болх Моһа сарин 3-ас авн үлмҗ өдр болн нарн өдр шин рейсмүд экләд үүлдхмн. Түрүн 4 долан хонгин эргцд 70 зәәтә ATR-72 самолетмуд «Платов» аэропортас 13 часла 50 минутдһарад нисх, дарунь – 14 часла.

Альдаран нисҗ болх «Платов» нарт-делкән аэропорт мана орн-нутгар болн һазадын орн-нутгуд тал рейсмүд күцәдг 20 һар авиакомпань теткнә. Ода талдан орн-нутгур эс гиҗ балһсур орхар седҗхлә, Москваһур одад керг уга. Һазадын орн-нутгуд тал даңгин рейсмүд күцәнә. Барселона, Верона, Баку, Бангкок, Тбилиси, Ереван, Тель-Авив, Прага болн нань чигн һазадын орн-нутгудын балһсдур самолетар күрч болхмн. Тер мет Ростовин аэропортас самолетд сууҗ һарад, Әрәсән ямаран чигн балһснур күрч болхмн. Энтн Казань, Махачкала, Әәдрхн, Симферополь болн нань чигн балһсд тал самолетар нисҗ болх. Тер мет «Ютэйр» компань Элст болн Минеральные Воды балһсд хоорнд авиарейсмүд күцәхмн.

Билет кедү күрнә Моһа сард болн мөрн сард Элст балһснас Ростов-на-Дону балһсн күртл билет 1833 арслң күрх. Дүңцүлтн, моһа сарин 3-д Элстәс Ростов күртл билетин үн 1833 арслң тогтах, Москва тал – 3480 арслң. Моһа сард Ростовас Сочи күртл билет дундлад 1800 арслң күрх, Москваһас Сочи күртл – 2300 арслң. Моһа сарин нег шинәс авн билетин төлә 1258 арслң һарһҗ, нег часин алднд Элстәс Махачкалад шуудтан күрч болхмн. Элстәс Махачкала тал автобусар хонгтан йовх кергтә, ташр билетин үн дундлад 1000 арслң тогтана. «Платов» аэропортас Ростов-на-Дону балһснас Стамбул күртл нисдг самолетин үн моһа сард дундлад 5400 арслң күрхмн.

Альд билет олҗ болхмн «Ютэйр» («Utair») авиакомпаня шишлң сайтд эс гиҗ «Платов» аэропортын шишлң сайтд билетин үнин тускар зәңг олҗ болхмн. Тер мет аэропортын касст болн авиакомпаня офист билетмүд хулдҗ авч болх. Авиабилетмүд хулддг шишлң сайтд кимд билет олҗ болхмн.


Михаил Мишустин: «Дигтә-тагта бәәдл тогтахар шунҗах Бату Хасиковиг дөңнхәр бәәнәв»

Хальмгт көдлмшч кергәр ирсн Әрәсән Федерацин Правительствин Ахлач Михаил Мишустин түрүләд таңһчин әмтиг усар тетклһнә чинртә төрәр күүндвр кев.

Мишустин 2020 җилин моһа сард таңһчур ирхәр зуралҗасмн. Болв хальдврта гем түглһнә кем экләд, харш болв. Тер бийнь ода эн ирснь улм чинртә. Михаил Мишустин түрүн болҗ одсн ормнь эннь уудг ус хоршаллһна резерувар. Хальмгт әмтиг уудг усар тетклһнә төр эннь хамгин һоллгч төр мөн. Эн чинвртә төрин тускар премьер-министрт таңһчин Толһач, олна ниицәсин болн номтнрин негдлтсин элчнр зәңглв.

«Эндр өдр әмтнә зуг 7 процент цевр усар теткгдсн бәәнә, Әрәсәд дундлад 85,5 процент. Келхд, Элстд – 0 процент, гермүдт усн орулгдсн бәәнә, болв усна чинрнь дегд му, усн давста. Өдгә цагт мадн «Цевр усн» гидг келн-улсин төсвин йовудт көдлмш күцәҗәнәвидн, эн кергт 2024 җил эклтл 640 сай арслң йилһгдхмн. Эн мөңгәр мадн зурһан керг-үүлдвр күцәҗ чадхвидн.Таңһчиг делгрүллһнә онц программин нилчәр эн төсвд дәкәд 32 төсв орулвидн. Энтн таңһчин болн РФ-н тосхлтын министерствин хамцу төсв. 82,3 процент әмтиг цевр усар тетклһнә үзмҗд күрхин төләд немр мөңгн кергтә болҗана», - гиҗ таңһчин Толһач келв. Эн төриг хаһллһнд Әрәсән правительств болн таңһчин һардвр орлцҗана.

Харһлтын йовудт Хальмгин журналистнрин ниицәнә элч Лариса Иванова үг келв. Ик Буурла багин усна турван тускар эн келҗ өгв. «Усна сурвлҗна нилчәр таңһчин әмтнә өрәлинь теткх зөвтә билә. Объект тосхгдсмн, болв тер бийнь ода чигн эдлврт орулгдад уга. Эн төриг әмтн даңгин босхна. Таңһчин әмтиг сән чинртә усар тетклһн чинвртә төр болҗ тоолгдна. Таңһчин правительств федеральн министерствсла хамдан усар тетклһнә туст шин төсвс ухалҗ белдв. Дала мөңгн кергтә болҗана, болв әмтн эн төриг эрк биш хаһлхиг күләҗәнә.

Усна төриг хаһллһна төлә дала мөңг йилһҗ өгдг бәәсмн гиңҗ Михаил Мишустин темдглв. «Усна сурвлҗн тосхгдсн бийнь эдлврт эс орулгдснь һундлта. Йилһҗ өгсн мөңгиг олзта-тустаһар олзлхш. Иим һундлта йовдл бүкл Әрәсәд,тер дотр Хальмгт чигн учрна. РФ-н Президентин даалһврар бидн мөңгнә халхар дөңндг 10 регион йилһҗ аввидн. Эн регионмудт җилдән 1 җува арслң йилһҗ өгнәвидн. Болв усна төр чинвртә төр мөн. Энтн орн-нутгт хамгин дора үзмҗ. Хальмгин һазр йир сәәхн, энд олн зүсн керг-үүл бәәдл-җирһлд тохраҗ болхмн. Өдгә цагт таңһчд дигтә-тагта бәәдл тогтахар болн мөңг һарһҗахин туст бүртклһ кехәр шунҗах Бату Сергеевичиг дөңнхәр бәәнәв. Мөңгн баһ болҗана гисн учр зааһад бәәхмн биш. Даңгин мөңг күләһәд, бийснь юм келго бәәхмн биш. Федеральн, региональн болн бәәрн бюджетмүдәс кедү мөңгн кергтәһинь тоолад һарһҗ медхин урдас усн хурдг һазрин шинҗллт кех кергтә. Эн төриг гүүнәр шинҗлхмн. Тогтсн бәәдлиг шинҗлхин төләд иигәрән экспертмүдиг йовулх даалһвр өгнәв. Ус хәәҗ, шинҗллһнә көдлмш кехин төлә 72 сай арслң йилһҗ өгхвидн. Шинҗллһнә ашар таңһчиг усар тетклһнә көдлмшиг яһҗ бүрдәхнь медгдх. Цааранднь эн көдлмшиг тадн эврән күцәхит. Бидн эв-арһан һарһҗ, әмтнә төлә эркн чинртә төриг хаһлхд дөң болхвидн. Тегәд чигн мадн иигәрән ирвидн», -гиҗ Әрәсән Правительствин Ахлач келв.

Нижне-Волжск геологийин болн геофизикин номин-шинҗллтин институтын һардач Олег Меркулов «Калиыкия» РИА-н зәңгчлә ухан-тоолврарн хувалцв: «Хальмгт һазр шинҗллһнә көдлмш кехәр зуралҗана. Терүнә ашар таңһчд өөдән чинртә усна кемҗән икдх, әмтиг цевр уудг усар теткҗ чадхмн. Таңһчд әмтәхн усна кемҗәг өөдлүлхин төләд керг-үүлдврмүд күцәгдҗәнә. Эннь хәәлҗ одсн цасна, мөснә усиг һазрин давхрлтд хоршаҗ, дала давсн уга уснд немҗ болхмн. Тер мет һазрин давхрлтд усна тогталын чинринь болн кемҗәһинь өөдлүлх арһ хәәх. Һаң халунла эн усиг олзлҗ болхмн».


Мишустин зеткр учрсн гер хәләв

Җил шаху хооран зеткр учрсн гериг Мишустинд үзүлв.«Гер ода чигн эвдркә бәәдлтә. Иим герт бәәҗ болшго. Әмтнд шин гер-бүүр өгх кергтә», - гиҗ эн герт бәәдг әмтн РФ-н премьер-министрт келв.

Әрәсән Правительствин Ахлач тиигәрән одҗ, гер хәләхәр седв. Гер-бүүрин төр эркҗән уга хаһлгдх. Москваһур ирн тер дарунь правительствин резервн көрңгәс мөңгн йилһҗ өгхвидн гиҗ премьер-министр келв. Эн объектин тосхлтыг цуг девсңд бүрткх даалһвр Вице-премьер Марат Хуснуллинд болн тосхлтын министр Ирек Файзуллинд өгв.

Давсн җилин моһа сард эн герин 54 патьрт бәәҗ болшго гисн ашлвр шинҗллтин ашар һарһсмн. Нурсн патьрмудын эздүдин төлә шин 9 давхр гер тосхгдх. Һазрин участк йилһҗөгсн бәәнә. Энүг хашалҗ, герин ул-сүүринь кех һазриг ясрулҗ бел кев. Болв федеральн бюджетәс немр мөңг эс өгхлә, нурснпатьрмудын эздүдиг гер-бүүрәр теткдг арһ уга. Күнд бәәдлд туссн улсиг дөңнх гиҗ РФ-н правительствин Ахлач иткүлв.

2020 җилин лу сарин 26-д 21 час 53 минутын алднд Элстин 2-ч микрорайона 15-ч тойгта герт зеткр учрсна тускар бачм цергллтст әмтн зәңглв. 8-ч давхрт бәәх патьрт газин болн аһарин холян хаһрв. Зеткртә йовдлас көлтә нег күн шавтв. Патьрмудас нүүҗ һарсн улст 10 миңһн арслңга дем күргв. Демин мөңг өгх даалһвр таңһчин Толһач өгв. «Бачм штаб тер кевәрн зеткрин уршг уга келһнә туст көдлмш күцәҗәнә. Эн герин әмтнд нөкд болҗана. Тогтсн бәәдлин болн күцәҗәх керг-үүлдврмүдин тускар нанд дару-дарунь зәңглнә. Аюл учрсн герәс нүүҗ һарсн өрк-бүлмүдт 10 миңһн арслңга дем күргх даалһвр өгүв. Нурсн герин гүн шинҗллт кеснә ашар гер-бүүриг ясҗ шинрүллһнә туст шиидвр һарһхмн», - гиҗ Бату Хасиков соцсетьд зәңглв. Давсн җилин лу сарин 29-әс авнэндр өдр күртл Элстин администрац әмтнд цаг зуурин патьр нәәмәдллһнә төлә мөңгинь даңцаҗана. Шин патьр автлнь эднд гер-бүүр нәәмәдлһнә мөңгинь даңцахмн.


РФ-н селәнә эдл-ахун министр хальмг фермермүдиг дөңнлһнә эв-арһиг өргҗүлх гиҗ иткүлв

Селәнә эдл-ахун предприятьмүдиг дөңнлһнә көтлврмүд РФ-н правительствд хәләгдҗәнә гиҗ таңһчур көдлмшч кергәр ирсн кемд Әрәсән селәнә эдл-ахун министр Дмитрий Патрушев келв. Өдгә цагт хальмг фермермүд һаруһинь даңцалһна мөңг күләҗәнә. Федеральн цутхлң эн дөңцл мөңгнә кемҗәһиньөөдлүлхмн.

Лу сарин 2-т таңһчур РФ-н правительствин Ахлач Михаил Мишустинә һардврт правительствин делегац ирсн билә. Премьер-министриг Әрәсән селәнә эдл-ахун министр Дмитрий Патрушев дахҗ ирв. Делегац таңһчин Толһач Бату Хасиковин һардврт АПК-н эдл-уушин һәәхүлд одв, тер мет региона селәнә эдл-ахун халхд көдлдг улсла харһв. Селәнә эдл-ахун предприятьмүдиг дөңнлһнә тускар келхләрн, ухалҗ белдсн көтлврмүд правительствд хәләгдҗәнә гиҗ Патрушев темдглв. «Эндр өдр таңһчин фермермүд зуг һаруһинь даңцалһна мөңг авч чадхмн. Бидн эн халхар дөңнлһнә эв-арһиг улм өргҗүлҗ, өгчәх мөңгнә кемҗәһинь өөдлүлхвидн. Көтлврмүд күцәлһнә кергт кедү мөңг йилһҗ өгхин туск төр ода хәләгдҗәнә», - гиҗ министр келв.

Эн көтлврин йовудт 10 сай гектар һазриг селәнә эдл-ахун халхин эдлврт орулх саната. Хальмг Таңһчиг бас оньгасн алдшго. Мал идшлдг һазриг ясруллһна көтлврин йовудт 100 миңһн гектар һазрин аһуд фитомелиоративн керг-үүлдврмүд күцәлһнә төлә мөңг йилһхәр зуралҗана гиҗ эн темдглв. Таңһчин малчнрт дөң күргсн билә, эн кергт 562 сай арслң йилһҗ өгсмн гиҗ эн тохма мал хадһллһна туск төрәр өгсн сурврт хәрү өгв. Цааранднь чигн эн туст дөңцл мөңгнә кемҗәһинь икдүләд бәәхвидн гиҗ РФ-н селәнә эдл-ахун министр келв.

Хальмгин селәнә эд-ахун министр Максим Менкнасуновин келсәр, харһлтын йовудт таңһчин АПК-н һол төрмүдәр күүндвр болв. «Темдглхд, цуг мелиоративн системин көдлмшин, идгтә һазрт тооһинь давулҗ мал хәрүлдгин, тәрәнә урһцд хорлтан күргдг царцахаг болн аңгудыг хөрлһнә керг күцәлһнә, тәрәнә һазрин чинринь ясруллһна көдлмш келһнә болн нань чигн төрмүд хәләгдв. Федеральн цутхлңла хамдан региона селәнә эдл-ахуг делгрүллһнә зураг ухалҗ белдҗәнә. Өдгә цагт Хальмгин АПК делгрүллһнә иргч көтлвриг тогтаҗана. Сүв-селвгән өгч, дөң күргсн төләднь РФ-н селәнә эдл-ахун министрин дарук Джамбулат Хатуовд онц ханлтан өргҗәнәв. Сүл өдрмүдин эргцд федеральн ведомствсин департаментсин һардачнрла: Д.Бутусовла, Р.Некрасовла, Д.Сорокинлә хамдан мана таңһчур хойр дәкҗ ирв. Таңһчин селәнә эдл-ахун халхин кесг төрмүдин тускар Джамбулат Хизировичлә күүндвидн. Эн хальмг фермермүдлә харһҗ, эднә сурврмудт хәрү өгч, кесг төрмүдәр цәәлһвр өгв», - гиҗ Максим Менкнасунов келв.